تکوک سبز  

فرهنگ زیبای محیط زیست ایران

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (41)

94.1             جمله عالم ز آن غیور آمد كه حق                برد در غیرت بر این عالم سبق

94.2             او چو جان است و جهان چون كالبد              كالبد از جان پذیرد نیك و بد

94.9             غیرت حق بر مثل گندم بود                         كاه خرمن غیرت مردم بود

94.14          چون نباشم همچو شب بی روز او              بی وصال روی روز افروز او

94.17          خاك غم را سرمه سازم بهر چشم             تا ز گوهر پر شود دو بحر چشم

94.18          اشك كان از بهر او بارند خلق                      گوهر است و اشك پندارند خلق

94.32          باغ سبز عشق كاو بی منتهاست               جز غم و شادی در او بس میوه هاست

94.33          عاشقی زین هر دو حالت برتر است            بی بهار و بی خزان سبز و تر است

94.37          چون گریزانی ز ناله ی خاكیان                      غم چه ریزی بر دل غمناكیان

94.38          ای كه هر صبحی كه از مشرق بتافت         همچو چشمه ی مشرقت در جوش یافت

94.41          شرح گل بگذار از بهر خدا                           شرح بلبل گو كه شد از گل جدا

94.47          عذر خواه عقل كل و جان تویی                    جان جان و تابش مرجان تویی

94.48          تافت نور صبح و ما از نور تو                         در صبوحی با می منصور تو

94.50          باده در جوشش گدای جوش ماست            چرخ در گردش اسیر هوش ماست

94.52          ما چو زنبوریم و قالبها چو موم                     خانه خانه كرده قالب را چو موم

 

+ نوشته شده در  سه شنبه هفتم دی ۱۳۸۹ساعت 15:44  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (40)

 93.1             چون شنید آن مرغ كان طوطی چه كرد         پس بلرزید اوفتاد و گشت سرد

93.2             خواجه چون دیدش فتاده همچنین               بر جهید و زد كله را بر زمین

93.4             گفت ای طوطی خوب خوش حنین               هین چه بودت این چرا گشتی چنین

93.5             ای دریغا مرغ خوش آواز من                        ای دریغا همدم و همراز من

93.6             ای دریغا مرغ خوش الحان من                     راح روح و روضه رضوان من

93.7             گر سلیمان را چنین مرغی بدی                  كی دگر مشغول آن مرغان شدی

93.8             ای دریغا مرغ كه ارزان یافتم                       زود روی از روی او بر تافتم

93.10          ای زبان هم آتش و هم خرمنی                  چند این آتش در این خرمن زنی

93.13          هم صفیر و خدعه ی مرغان تویی              هم بلیس و ظلمت کفران توئی

93.16          نك بپرانیده ای مرغ مرا                              در چراگاه ستم، كم كن چرا

93.19          ای دریغا مرغ خوش پرواز من                      ز انتها پریده تا آغاز من

93.25          ای دریغا اشك من دریا بدی                        تا نثار دلبر زیبا شدی

93.26          طوطی من مرغ زیرك سار من                     ترجمان فكرت و اسرار من

93.28          طوطیی كاید ز وحی آواز او                         پیش از آغاز وجود آغاز او

93.29          اندرون تست آن طوطی نهان                       عكس او را دیده تو بر این و آن

93.32          سوختم من، سوخته خواهد كسی؟           تا ز من آتش زند اندر خسی

93.33          سوخته چون قابل آتش بود                         سوخته بستان كه آتش كش بود

93.34          ای دریغا ای دریغا ای دریغ                          كانچنان ماهی نهان شد زیر میغ

93.35          چون زنم دم كاتش دل تیز شد                     شیر هجر آشفته و خون ریز شد

93.37          شیر مستی كز صفت بیرون بود                 از بسیط مرغزار افزون بود

93.49          می شود صیاد، مرغان را شكار                  تا كند ناگاه ایشان را شكار

93.50          بی دلان را دلبران جسته به جان                 جمله معشوقان شكار عاشقان

93.52          تشنگان گر آب جویند از جهان                      آب هم جوید به عالم تشنگان

93.54          بند كن چون سیل سیلانی كند                   ور نه رسوایی و ویرانی كند

93.56          غرق حق خواهد كه باشد غرق تر              همچو موج بحر جان زیر و زبر

93.57          زیر دریا خوشتر آید یا زبر                             تیر او دل كش تر آید یا سپر

93.60          هر ستاره اش خونبهای صد هلال               خون عالم ریختن او را حلال

93.70          من چو لب گویم، لب دریا بود                       من چو لا گویم، مراد الا بود

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم دی ۱۳۸۹ساعت 17:0  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (39)

91.21          بهر گریه آمد آدم بر زمین                            تا بود گریان و نالان و حزین

91.24          تو چه دانی ذوق آب ای شیشه دل             زانکه همچو خر شدی تو پا به گل

91.25          ز آتش دل و آب دیده نقل ساز                     بوستان از ابر و خورشید است تاز

91.26          تو چه دانی ذوق آب دیده گان                      عاشق نانی تو چون نادیدگان

91.31          روغنی كاید چراغ ما كشد                          آب خوانش چون چراغی را كشد

91.34          هیچ گندم كاری و جو بر دهد؟                    دیده ای اسبی، كه كره ی خر دهد؟

91.35          لقمه تخم است و برش اندیشه ها             لقمه بحر و گوهرش اندیشه ها

91.36          زاید از لقمه ی حلال اندر دهان                   میل خدمت عزم سوی آن جهان

91.37          زاید از لقمه حلال ای مه حضور                   در دل پاک تو و در دیده نور

91.38          این سخن پایان ندارد ای کیا                        بحث با زرگان و طوطی کن بیا

92.3             گفت طوطی ارمغان بنده كو                        آنچه گفتی وآنچه دیدی باز گو

92.7             گفت گفتم آن شكایتهای تو                        با گروهی طوطیان همتای تو

92.8             آن یكی طوطی ز دردت بوی برد                   زهره اش بدرید و لرزید و بمرد

92.11          وا نگردد از ره آن تیر ای پسر                       بند باید كرد ِسیلی را ز َسر

92.12          چون گذشت از سر جهانی را گرفت             گر جهان ویران كند نبود شگفت

92.14          بی  شریكی جمله مخلوق خداست           آن موالید ار چه نسبتشان به ماست

92.36          روز دلها را از آن پر می كند                          آن صدفها را پر از در می كند

92.44          چون كبوترهای پیك از شهرها                     سوی شهر خویش آرد بهرها

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم دی ۱۳۸۹ساعت 12:15  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (38)

88.1             چون بنالد زار بی شكر و گله                       افتد اندر هفت گردون غلغله

88.5             صورتش بر خاك و جان بر لامكان                  لامكانی فوق وهم سالكان

 89.1             باز می گردیم از این ای دوستان                 سوی مرغ و تاجر و هندوستان

89.3             چون كه تا اقصای هندوستان رسید             در بیابان طوطی چندی بدید

89.4             مركب استانید و پس آواز داد                      آن سلام و آن امانت باز داد

89.5             طوطیی ز آن طوطیان لرزید و پس                 اوفتاد و مرد و بگسستش نفس

89.6             شد پشیمان خواجه از گفت خبر                 گفت رفتم در هلاك جانور

89.7             این مگر خویش است با آن طوطیك              این مگر دو جسم بود و روح یك

89.9             این زبان چون سنگ و هم آهن وش است     و آنچه بجهد از زبان چون آتش است

89.10          سنگ و آهن را مزن بر هم گزاف                گه ز روی نقل و گه از روی لاف

89.11          ز آنكه تاریك است و هر سو پنبه زار             در میان پنبه چون باشد شرار

89.13          عالمی را یك سخن ویران كند                     روبهان مرده را شیران كند

89.16          گر سخن خواهی كه گویی چون شكر         صبر كن از حرص و این حلوا مخور

90.2             در تو نمرودی است آتش در مرو                  رفت خواهی اول ابراهیم شو

90.3             چون نه ای سباح و نه دریاییی                    در میفكن خویش از خود راییی

90.4             او ز قعر بحر گوهر آورد                               از زیانها سود بر سر آورد

90.5             كاملی گر خاك گیرد زر شود                        ناقص ار زر برد خاكستر شود

90.10          ای مری كرده پیاده با سوار                         سر نخواهی برد اكنون پای دار

+ نوشته شده در  پنجشنبه دوم دی ۱۳۸۹ساعت 12:38  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (37)

87.1             بود بازرگانی او را طوطیی                           در قفس محبوس زیبا طوطیی

87.5             گفت طوطی را چه خواهی ارمغان              كارمت از خطه ی هندوستان

87.6             گفتش آن طوطی كه آنجا طوطیان                چون ببینی كن ز حال من بیان

87.7             كان فلان طوطی كه مشتاق شماست        از قضای آسمان در حبس ماست

87.8             بر شما كرد او سلام و داد خواست             واز شما چاره و ره ارشاد خواست

87.9             گفت می شاید كه من در اشتیاق               جان دهم اینجا بمیرم در فراق

87.10          این روا باشد كه من در بند سخت                گه شما بر سبزه گاهی بر درخت

87.11          این چنین باشد وفای دوستان                     من در این حبس و شما در بوستان

87.12          یاد آرید ای مهان زین مرغ زار                       یك صبوحی در میان مرغزار

87.14          ای حریفان بابت موزون خود                        من قدحها می خورم پر خون خود

87.16          یا به یاد این فتاده ی خاك بیز                       چون كه خوردی جرعه ای بر خاك ریز

87.17          ای عجب آن عهد و آن سوگند كو                وعده های آن لب چون قند كو

87.21          نار تو این است نورت چون بود                      ماتم این تا خود كه سورت چون بود

87.22          از حلاوتها كه دارد جور تو                             وز لطافت كس نیابد غور تو

87.26          و الله ار زین خار در بستان شوم                  همچو بلبل زین سبب نالان شوم

87.27          این عجب بلبل كه بگشاید دهان                  تا خورد او خار را با گلستان

87.28          این نه بلبل این نهنگ آتشی است              جمله ناخوشهای عشق او را خوشی است

87.30          قصه ی طوطی جان زین سان بود                كو كسی كو محرم مرغان بود

87.31          كو یكی مرغی ضعیفی بی گناه                 و اندرون او سلیمان با سپاه

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آذر ۱۳۸۹ساعت 17:23  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (36)

82.16          هر كه آرد حرمت او، حرمت برد                   هر كه آرد قند، لوزینه خورد

84.4             ور بگرییم ابر پر زرق وی ایم                       ور بخندیم آن زمان برق وی ایم

85.6             آب صافی در گلی پنهان شده                     جان صافی بسته ی ابدان شده

85.7             فائده فرما که این حکمت چه بود                 مرغ را اندر قفس کردن چه سود

85.9             حبس كردی معنی آزاد را                           بند حرفی كرده ای تو باد را

85.18          گر ترش رو بودن آمد شكر و بس                 همچو سركه شكر گویی نیست كس

85.19          سركه را گر راه باید در جگر                         گو برو سركنگبین شو از شكر

86.1             معنی اندر شعر جز با خبط نیست              چون قلاسنگ است آنرا ضبط نیست

86.4             سیل چون آمد به دریا بحر گشت                 دانه چون آمد به مزرع کشت گشت

86.5             چون تعلق یافت نان با بوالبشر                    نان مرده زنده گشت و با خبر

86.6             موم و هیزم چون فدای نار شد                   ذات ظلمانی او انوار شد

86.7             سنگ سرمه چون كه شد در دیده گان         گشت بینایی شد آن جا دیدبان

86.8             ای خنك آن مرده كز خود رسته شد             در وجود زنده ای پیوسته شد

86.9             وای آن زنده كه با مرده نشست                  مرده گشت و زندگی از وی بجست

86.13          ور پذیرایی چو بر خوانی قصص                   مرغ جانت تنگ آید در قفس

86.14          مرغ كاو اندر قفس زندانی است                 می نجوید رستن از نادانی است

86.15          روحهایی كز قفسها رسته اند                     انبیا و رهبر شایسته اند

86.16          از برون آوازشان آید بدین                            كه رَهِ رَستن ترا این است این

86.17          ما به دین رستیم زین تنگین قفس               غیر این ره نیست چاره ی این قفس

86.19          كه اشتهار خلق بندی محكم است             در ره این از بند آهن كی كم است

86.20          یک حکایت بشنو ای زیبا رفیق                    تا بدانی شرط این بحر عمیق

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفدهم آذر ۱۳۸۹ساعت 16:22  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (35)

81.21          این معیت با حق است و جبر نیست           این تجلی مه است این ابر نیست

81.25          اختیار و جبر ایشان دیگر است                    قطره ها اندر صدفها گوهر است

81.26          هست بیرون قطره ی خرد و بزرگ              در صدف آن دُرّ، خرد است و سترگ

81.27          طبع ناف آهو است آن قوم را                      از برون خون و از درونشان مشكها

81.28          تو مگو كاین نافه بیرون خون بود                   چون رود در ناف مشكی چون شود

81.29          تو مگو كاین مس برون بد محتقر                  در دل اكسیر چون گشتست زر

81.30          اختیار و جبر در تو بد خیال                           چون در ایشان رفت شد نور جلال

81.31          نان چو در سفره ست او باشد جماد            در تن مردم شود او روح شاد

81.34          نانت قوت تن ولیکن درنگر                           تا که قوت جان چه باشد سربسر

81.35          گوشت پاره ی آدمی با عقل و جان              می شكافد كوه را با بحر و كان

81.36          زور جان كوه كن، شق الحجر                       زور جان جان در انْشَقَّ القمر

81.37          گر گشاید دل سر انبان راز                          جان به سوی عرش سازد ترك تاز

81.38          گر زبان گوید ز اسرار نهان                           آتش افروزد بسوزد این جهان

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفدهم آذر ۱۳۸۹ساعت 14:6  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (34)  

80.10          وز هوایی كاندر او سیمرغ روح                    پیش از این دیده است پرواز و فتوح

80.11          هر یكی پروازش از آفاق بیش                     وز امید و نهمت مشتاق بیش

80.13          شیخ كامل بود و طالب مشتهی                 مرد چابك بود و مركب درگهی

80.14          دید آن مرشد كه او ارشاد داشت                تخم پاك اندر زمین پاك كاشت

81.1             مرد گفتش كای امیر المؤمنین                    جان ز بالا چون در آمد در زمین

81.281.5             باز بر موجود افسونی چو خواند                   زود او را در عدم دو اسبه راند

81.6             گفت با جسم آیتی تا جان شد او                گفت با خورشید تا رخشان شد او

81.7             باز در گوشش دمد نكته ی مخوف               در رخ خورشید افتد صد كسوف

81.8             گفت با نی تا که شکر گشت او                   گفت با آبی و گوهر گشت او

81.9             گفت در گوش گل و خندانش كرد                 گفت با سنگ و عقیق كانش كرد

81.10          تا به گوش خاك حق چه خوانده است           كاو مراقب گشت و خامش مانده است

81.11          تا به گوش ابر آن گویا چه خواند                    كاو چو مشك از دیده ی خود اشك راند

81.12          در تردد هر كه او آشفته است                    حق به گوش او معما گفته است

81.2             مرغ بی اندازه چون شد در قفس                گفت حق بر جان فسون خواند و قصص

81.14          هم ز حق ترجیح یابد یك طرف                    ز آن دو یك را بر گزیند ز آن كنف

81.15          گر نخواهی در تردد هوش جان                    كم فشار این پنبه اندر گوش جان

81.16          پنبه وسواس بیرون کن ز گوش                    تا بگوشت آید از گردون خروش

81.17          تا كنی فهم آن معماهاش را                       تا كنی ادراك رمز و فاش را

81.19          گوش جان و چشم جان جز این حس است   گوش عقل و چشم ظن زین مفلس است

 

+ نوشته شده در  سه شنبه شانزدهم آذر ۱۳۸۹ساعت 15:27  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (33)  

78.1             بر عمر آمد ز قیصر یك رسول                      در مدینه از بیابان نغول

78.2             گفت كو قصر خلیفه ای حشم                    تا من اسب و رخت را آن جا كشم

78.8             چون محمد پاك شد از نار و دود                   هر كجا رو كرد وجه اللَّه بود

78.10          هر كه را باشد ز سینه فتح باب                   او ز هر ذره ببیند آفتاب

78.11          حق پدید است از میان دیگران                     همچو ماه اندر میان اختران

78.12          دو سر انگشت بر دو چشم نه                    هیچ بینی از جهان؟ انصاف ده

78.13          ور نبینی این جهان معدوم نیست               عیب جز ز انگشت نفس شوم

78.17          آدمی دید است و باقی پوست است          دید آن است آن كه دید دوست است

78.18          چون كه دید دوست نبود كور به                    دوست كاو باقی نباشد دور به

78.20          دیده را بر جستن عمّر گماشت                   رخت را و اسب را ضایع گذاشت

79.2             دید اعرابی زنی او را دخیل                         گفت نك خفته است زیر آن نخیل

79.3             زیر خرما بن ز خلقان او جدا                         زیر سایه خفته بین سایه ی خدا

79.6             مهر و هیبت هست ضد یکدگر                    این دو ضد را دید جمع اندر جگر

79.7             گفت با خود من شهان را دیده ام                 پیش سلطانان مه بگزیده ام

79.8             از شهانم هیبت و ترسی نبود                    هیبت این مرد هوشم در ربود

79.9             رفته ام در بیشه ی شیر و پلنگ                 روی من ز یشان نگردانید رنگ

79.10          بس شدستم در مصاف و كارزار                  همچو شیر آن دم كه باشد، كار  زار

79.12          بی سلاح این مرد خفته بر زمین                 من به هفت اندام لرزان، چیست این؟

+ نوشته شده در  سه شنبه نهم آذر ۱۳۸۹ساعت 14:59  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی" (32)  

75.1             جمع گشتند آن زمان جمله وحوش              شاد و خندان وز طرب در ذوق و جوش

75.2             حلقه كردند او چو شمعی در میان              سجده کردندش همه صحرائیان

75.3             تو فرشته ی آسمانی یا پری                      نی تو عزراییل شیران نری

75.5             راند حق این آب را در جوی تو                      آفرین بر دست و بر بازوی تو

75.10          گفت تائید خدا بود ای مهان                        ور نه خرگوشی كه باشد در جهان

76.4             چون به بوبت میدهند این دولتت                  از چه شد بر باد آخر بسلتت

76.8             با سگان بگذار این مردار را                          خورد بشکن شیشه پندار را

77.2             كشتن این كار عقل و هوش نیست             شیر باطن سخره ی خرگوش نیست

77.3             دوزخ است این نفس و دوزخ اژدهاست       كاو به دریاها نگردد كم و كاست

77.4             هفت دریا را در آشامد هنوز                        كم نگردد سوزش آن خلق سوز

77.5             سنگها و كافران سنگ دل                          اندر آیند اندر او زار و خجل

77.6             هم نگردد ساكن از چندین غذا                    تا ز حق آید مر او را این ندا

77.7             سیر گشتی سیر؟ گوید نی هنوز               اینت آتش اینت تابش اینت سوز

77.16          قوتی خواهم ز حق دریا شکاف                   تا به ناخن برکنم این کوه قاف

77.17          سهل شیری دان كه صفها بشكند              شیر آن است آن كه خود را بشكند

77.18          تا شود شیر خدا از عون او                          وارهد از نفس و از فرعون او

+ نوشته شده در  یکشنبه هفتم آذر ۱۳۸۹ساعت 14:13  توسط جمشید رحمانی  | 

جایگاه طبیعت و جلوه های آن در اشعار مولانا؛ "مثنوی معنوی"(31)

 74.1             چون كه خرگوش از رهایی شاد گشت         سوی نخجیران دوان شد تا به دشت

74.2             شیر را چون دید محو ظلم خویش                سوی قوم خود دوید او پیش پیش

74.3             شیر را چون دید کشته ظلم خَود                 میدوید او شادمان و با رَشد

74.4             شیر را چون دید در چه كشته زار                 چرخ می زد شادمان تا مرغزار

74.5             دست می زد چون رهید از دست مرگ        سبز و رقصان در هوا چون شاخ و برگ

74.6             شاخ و برگ از حبس خاك آزاد شد               سر بر آورد و حریف باد شد

74.7             برگها چون شاخ را بشكافتند                       تا به بالای درخت اشتافتند

74.8             با زبان شطاءه شكر خدا                             می سراید هر بر و برگی جدا

74.9             بی زبان هر بار و برگ و شاخها                    میسراید ذکر و تسبیح خدا

74.10          كه بپرورد اصل ما را ذو العطا                       تا درخت استغلظ آمد فاستوی

74.11          جانهای بسته اندر آب و گل                         چون رهند از آب و گلها شاد دل

74.12          در هوای عشق حق رقصان شوند              همچو قرص بدر بی نقصان شوند

74.14          شیر را خرگوش در زندان نشاند                   ننگ شیری، كو ز خرگوشی بماند

74.16          ای تو شیری در تك این چاه دهر                 نفس چون خرگوش تو،کشتت به قهر

74.17          نفس خرگوشت به صحرا در چرا                  تو به قعر این چه چون و چرا

74.18          سوی نخجیران دوید آن شیر گیر                 كابشروا یا قوم إذ جاء البشیر

74.19          مژده مژده ای گروه عیش ساز                    كان سگ دوزخ به دوزخ رفت باز

74.22          آن كه از پنجه بسی سرها بكوفت               همچو خس جاروب مرگش هم بروفت

+ نوشته شده در  پنجشنبه دهم تیر ۱۳۸۹ساعت 16:19  توسط جمشید رحمانی  | 

چهار بند دیگر از ترجیع بند بهاری حکیم فرخی سيستانی

بند ششم

ترا گر همچنین شاید  بگوی آن سرو سیمین را         بگوی آن سرو سیمین را بگوی آن ماه و پروین را

بگو آن توده گل را     بگو آن شاخ نسرین را              بگو آن فخر خوبان را  نگار چین و ماچین را

که دل بردی و دعوی کرده ای مرجان شیرین را         کم از رویی که بنمایی   من مهجور مسکین را

بیا     تا    شاد بگذاریم   ما    بستان   غزنین را        مکن بر من تباه این جشن نوروز خوش آیین را

همی بر تو شفیع آرم ثنای گوهر آگین را                  ثنای میر عالم یوسف بن ناصر الدین را

بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


ملک را در  جهان هر روز       جشنی باد   و نوروزی

بند هفتم

نبینی باغ را کر گل چگونه خوب و دلبر شد               نبینی راغ را کز لاله چون زیبا و در خور شد

زمین از نقش گوناگون چون دیبای ششتر  شد         هزار آوای مست اینک به شغل خویشتن درشد

تذرو جفت گم کرده   کنون    با جفت همبر شد         جهان چون خانۀ پر بت شد و نوروز بتگر شد

درخت رود    از دیبا و از گوهر توانگر شد                   گوزن از لاله اندر دشت با بالین و بستر شد

زهر بیغوله و باغی   نوای مطربی  بر شد                دگر باید شدن ما را  کنون کافاق دیگر شد

بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


ملک را در  جهان هر روز       جشنی باد   و نوروزی

بند هشتم

می اندر خم همی گوید که یاقوت روان گشتم             درخت ارغوان بشکفت و من چون ارغوان گشتم

اگر زین پیش تن بودم    کنون  پاکیزه جان گشتم         به من شادی کند شادی، که شادی را روان گشتم

مرا زین پیش دیدستی نگه کن تا چه   سان گشتم      نیم ز آنسان که من بودم   دگر گشتم  جوان گشتم

زخوشرنگی چو گل گشتم زخوشبویی چو بان گشتم    زبیم   باد و برف دی     به خم      اندر نهان     گشتم

بهار آید برون آیم  که از وی   با امان گشتم                 روانها را طرب گشتم طربها را روان گشتم

بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


ملک را در  جهان هر روز       جشنی باد   و نوروزی

بند نهم

می اندر گفتگو آمد  پس از گفتار      جنگ آمد          خم و خمخانه اندر چشم من تاریک و تنگ آمد

بگوش من همی  از باغ  بانگ نای و چنگ   آمد        کس ار می خورد بی آواز نی بر سرش سنگ آمد

مرا بازی همه مهر از می بیجاده رنگ آمد                 زمرد را روان خواهم چو از روی پرنگ آمد

بخاصه کز هوا شبگیر آواز کلنگ آمد                         زکاخ میر  بانگ رود بونصر  پلنگ آمد

کنون هر عاشقی کو را می روشن به چنگ آمد        به طرف باغ   همدم با نگاری شوخ و شنگ آمد

بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


ملک را در  جهان هر روز       جشنی باد   و نوروزی

+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم فروردین ۱۳۸۹ساعت 10:15  توسط جمشید رحمانی  | 

چهار بند از ترجیع بند  بهاری حکیم فرخی سيستانی

 بند اول

ز بــاغ ای بـاغبـان  مـا را همـی بــوی بهـــار آيد         کليــد بـاغ  مـا را ده که فـــــردامـان بـه کـار آيد


کليـــد بــاغ  را فـــردا هـــــزاران  خـواستــار آيد           تو لختـی‌ صبـر‌کن چنـدان‌ که قمـری بـر‌چنــار‌آيد


چـــو انـــدر بـــاغ تــو بلبــل بـه ديـــدار بهــار آيد          تـو را مهمـان نـا خـوانـده  به روزی صـد ‌هـزار‌آيد

کنــون ‌گـر  ‌گل ‌بُنـی ‌را پنج ‌و شش‌ گـل در ‌شمـار‌آيد   چنــان‌ دانی که هـر‌کس ‌را همـی ‌زو بـویِ يــار‌آيد

بهار امسـال پنـداری  همـی  خـوش ‌تـر ز پـار آيد        ازين خوش‌ تر ‌شود فـردا ‌که خسـرو ‌از شکار‌آيد


بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


ملک را در  جهان هر روز  جشنی باد   و نوروزی

بند دوم

کنون در زیر هر گلبن   قنینه در نماز آید                    نبیند کس که از خنده دهان گل فراز آید

زهر بادی که برخیزد گلی بامی به راز آید                 به چشم عاشق از می تا بمی عمری دراز آید

به گوش آواز هر مرغی لطیف و طبع سازآید              به دست می زشادی هر زمان ما راه جواز اید

هوا خوش گردد و بر کوه برف اندر گداز آید                علم های بهاری  از نشیبی   بر فراز آید

کنون ما را بدان معشوق سیمین بر نیاز آید              به شادی عمر بگذاریم اگر معشوق باز آید

                     بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


                     ملک را در  جهان هر روز       جشنی باد   و نوروزی

بند سوم

 زمین از خرمی گویی گشاده آسمانستی               گشاده آسمان گویی شکفته بوستانستی

به صحرا لاله پنداری ز بیجاده دهانستی                  درخت سبز را گویی هزار آوا  زبانستی

بشب در باغ گویی گل چراغ باغبانستی                  ستاک نسترن گویی بت لاغر میانستی

درخت سیب را گویی   زدیبا   طیلسانستی             جهان گویی همه پروشّی  و پر پرنیانستی

مرا دل گر نه اندر دست آن نامهربانستی                 به دو دستم بشادی بر، می چون ارغوانستی

                     بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


                     ملک را در  جهان هر روز       جشنی باد   و نوروزی

بند چهارم

دلا باز آی تا با تو    غم دیرینه بگسارم                     حدیثی از تو بنیوشم   نصیبی از تو بردارم

دلا گر من به آسانی ترا روزی به چنگ آرم                چو جان دارم ترا، زیرا که بی تو خوارم و زارم.

دلا تا تو  زمن دوری ندانم بر چه کردارم                    مرا بینی چنان بینی که من یکساله بیمارم

دلا با تو وفا کردم کزین بیشت نیازارم                      بیا تا این بهارآن را بشادی با تو بگذارم

بــدين شـايستگی جشنـی، بـدين بـايستـگی روزی


ملک را در  جهان هر روز       جشنی باد   و نوروزی

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم فروردین ۱۳۸۹ساعت 10:43  توسط جمشید رحمانی  | 

تفالی بر دیوان لسان الغیب در آغاز بهار

ز کـــوی يـار می‌آيــد  نسيـــم ِ بـــــاد‌ نــــــوروزی

ازيـن بــاد ار مدد خواهی چـــراغِ  دل بر افــروزی

چو‌ گل گر خرده‌ ای داری خدا ‌را صرف عشرت  ‌کن


که قــــارون را  غلــط هـا داد سـودای  زر  انــدوزی

سخـن در پـــرده می‌گـويـــم چـو گل از پرده بيرون‌آی

که بيـش از پنـج روزی نيسـت حکـم ميـــر نــوروزی

به بستان شو که از بلبل رموز عشق گیری یاد  

به مجلس آی  کـــز حافظ غـــزل  گفتـن  بيـــاموزی  
+ نوشته شده در  یکشنبه یکم فروردین ۱۳۸۹ساعت 10:8  توسط جمشید رحمانی  | 

وصف طبیعت در اشعار منوچهری دامغانی

 

ابوالنجم احمدبن قوص‌ بن‌احمد منوچهر دامغانی از جمله شعرای بزرگ ایران در اوایل قرن پنجم هجری قمری است. کودکی وی در دامغان گذشت، و بخشی از جوانی او در کناره های دریای خزر و دامنه های البرز به سر آمد. وي به زبان عربي و فارسي تسلط عالي داشت و سرآمد شاعران فارسي در وصف طبيعت است. بیشتر شعر‌های او دربارهٔ طبیعت است. جهان منوچهری، جهان صبوحی زدگان خرم دل، شیدایان گل پرست و دوستداران طبیعت عریان و گسترده است. وی شاعری تشبیه ساز بود، که توصیف های تازه و سرشاری از بدایع طبیعت را به دست داده است. منوچهری وقتی به مدح ممدوح می پردازد، باز هم از عوامل طبیعت استفاده می کند و به منظره ای می پردازد که از طراوت و تازه گی بهره مند است. از وي ديوان اشعار باقي مانده است. عقیده بر این است که مسمط از ابداعات این شاعر بزرگ است. وی در سال ۴۳۲ هجری قمری، در حالی که سی و چهار سال داشت درگذشت.

مدتها پیش کتابی از یک مستشرقی به نام که به ایران آمده بود خواندم که در آن گفته بود اگر در کشور ها و فرهنگ های دیگر سه یا چهار شاعر بلند آوازه دارند در ایران بیش از صد شاعر مانند سعدی و حافظ و خیام دارند. لذا با داشتن شعرای بلند آوازه ایی همچون سعدی٬ حافظ ٬ فردوسی٬ رودکی و یا مولانا  که نه تنها افتخار ایران که بشریت اند بحث و بررسی شعر و ادبیات پربار این کشور از دیدگاه زیست محیطی کاری بر زمین مانده است که نیاز به ورود به آن دقت٬حوصله٬ پشتکار٬ جدیت و کمک از تخصص های مختلف را می طلبد.

 با چنین غنای شعری٬ اقیانوسی نهفته٬ عمیق و نا شناخته از مطالب مختلف از جمله طبیعت روبروی ماست ما را به سوی خود فرا می خواند.  بررسی عناصر طبیعی و زیست محیطی در مورد شعرا٬ دوران های مختلف٬ سبک های مختلف٬ نوع٬ کمیت و کیفیت عناصری طبیعی بکار گرفته شده٬ علت و چرایی استفاده از آنها  از گام های ابتدایی برای درک جایگاه طبیعت در شعر و در نهایت ادبیات کشورمان است.

 به نظر می رسد استفاده از عناصر طبیعت در قصیده های در مقایسه با دیگر انواع شعر بیشتر بوده است. حتی در مورد منوچهری دامغانی که به شاعر طبیعت معروف است نیز  در قصایدش بسیار بیشتر از عناصر طبیعت بهره برده است تا در انواع دیگر شعرهایش.شعر زیر قسمتی از قصیده او در وصف بهار و مدح فضل بن محمد حسینی است:

 نرگس چون دلبریست سرش همه چشم       سرو چو معشوقه ایست تنش همه قد

                        

لاله تو گویی چو طفلکیست دهن باز            لبش عقیقین و قعر کامش اسود

برگ بنفشه بخم، چو پشت درم زن             نرگس چون عَشر در میان مجلّد

سوسن، چون طوطی ز بسّد منقار            باز به منقارش از زبانش عسجد

نرگس، چون ماه در میان ثریا                  لاله، چو اندر کسوف گوشه فرفد

شاخ گل از باد کرده گردن چون چنگ       مرغان بر شاخ گشته نالان از صد

بلبل بر گل به سان  قول سرایان            پاش به دیبا  و      خیزرانها در ید

مرغ، چنان بو کلک دهانش به تنگی        در گلوی  او چگونه  گنجد معبد 

                                          

کبک دری گر نشد مهندس و مسّاح      اینهمه آمدشدنش چیست بر اورد

نوز گل اندر گلابدان نرسیده                قطره بر او چیست چون گلاب مصعّد

نوز نبرداشتست مار سر از خواب      نرگس، چون گشت چو سلیم مسهّد

ابر چنان مطرد سیاه و بر او برق     همچو مذهب یکی کتاب مطرّد 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه هفتم اسفند ۱۳۸۸ساعت 13:44  توسط جمشید رحمانی  |